Rajd na Tarent

Po przystąpieniu Włoch do wojny w czerwcu 1940 r. Regia Marina utrzymywała główne siły swojej floty liniowej w ufortyfikowanej bazie morskiej w Tarencie. Zgodnie z doktryną floty w gotowości sześć włoskich pancerników, w eskorcie krążowników i niszczycieli, stanowiło stałe zagrożenie dla brytyjskich szlaków konwojowych między Gibraltarem, Maltą i Aleksandrią. Aby zlikwidować to zagrożenie ze strony okrętów nawodnych bez ryzyka kosztownego starcia floty z siłami osłanianymi przez umocnienia nadbrzeżne, admirał sir Andrew Cunningham powrócił do przedwojennych koncepcji przeprowadzenia nalotu torpedowego na bazę.

Operacja, której nadano kryptonim Judgement, stanowiła część złożonych działań floty i konwojów na Morzu Śródziemnym w ramach operacji MB8. Awarie starszego lotniskowca HMS Eagle zmusiły go do wycofania się, pozostawiając nowo wcielony do służby HMS Illustrious do przeprowadzenia rajdu w pojedynkę, po zabraniu na pokład pięciu samolotów z Eagle. Rozpoznanie lotnicze prowadzone z Malty przez maszyny RAF Martin Maryland wykryło włoskie okręty i zidentyfikowało zapory z balonów zaporowych chroniące port. Wieczorem 11 listopada Illustrious oraz eskortujące go krążowniki i niszczyciele zajęły pozycje do startu na Morzu Jońskim, około 170 mil morskich na południowy wschód od Tarentu.

Atak przebiegał w dwóch falach. O 20:35 pierwsza fala, złożona z dwunastu dwupłatowych samolotów Fairey Swordfish pod dowództwem komandora podporucznika Kennetha Williamsona, wystartowała w pochmurne niebo. Sześć maszyn przenosiło torpedy wyposażone w podwójne zapalniki magnetyczne, nastawione tak, by torpedy płynęły dostatecznie głęboko i przechodziły pod sieciami przeciwtorpedowymi portu; pozostałe zabrały bomby i flary oświetlające. Po dotarciu nad Zatokę Tarencką po 22:30 samoloty zrzucające flary oświetliły okręty na tle wody. Mimo silnego ognia przeciwlotniczego ze strony 101 dział nadbrzeżnych i baterii okrętowych bombowce torpedowe przedarły się do kotwicowiska w Mar Grande, trafiając raz drednot Conte di Cavour i dwukrotnie nowo ukończony pancernik Littorio. Samolot Williamsona został zestrzelony nad portem, a jego dwuosobowa załoga dostała się do niewoli.

Druga fala dziewięciu Swordfishów, zmniejszona do ośmiu po tym, jak jeden z samolotów zawrócił z powodu problemów ze zbiornikiem paliwa, uderzyła godzinę później. Naprowadzane przez płonące składy paliwa i pożary wzniecone podczas pierwszego nalotu bombowce torpedowe przedarły się przez intensywny ogień artylerii przeciwlotniczej. Trafiły Littorio trzecią torpedą, a także torpedą pancernik Caio Duilio. Krążownik ciężki Trento i obiekty na lądzie odniosły również niewielkie uszkodzenia od bomb. Straty wyniosły jeden zestrzelony samolot drugiej fali, którego obaj członkowie załogi zginęli.

Do rana widoczne były skutki rajdu. Conte di Cavour osiadł na dnie, a woda zalała jego pokłady; okręt nigdy już nie powrócił do służby operacyjnej. Littorio i Caio Duilio zostały poważnie zalane i trzeba było osadzić je na mieliźnie, by zapobiec ich zatonięciu; oba pancerniki pozostawały wyłączone z działań przez wiele miesięcy. Dowództwo włoskiej marynarki natychmiast przeniosło ocalałe okręty liniowe do Neapolu, oddając Royal Navy kontrolę nad środkową częścią Morza Śródziemnego.