Atlantic · 1 Mar 1943 – 31 May 1943

Czarny maj: zwrot w wojnie U-Bootów

Od kosztownych marcowych bitew konwojowych po majowe ataki na ONS 5 i SC 130 alianckie eskortowce i lotnictwo zadały U-Bootom ciężkie straty. 24 maja Dönitz nakazał wycofać większość okrętów z działań.

Full edition

The map is in the full edition.

Step through the battle phase by phase, with front lines and unit movements drawn on the terrain. All 50 battles, plus every past story.

Choose a plan

First 7 days free, then $49.99 a year. Cancel before the week ends and you pay nothing.

Renews automatically until you cancel. By subscribing you agree to the Terms and Privacy Policy.

Already subscribed? Sign in

Czarny maj był ostatnim etapem kryzysu na Atlantyku, który narastał w marcu i kwietniu 1943 roku. W marcu U-Booty atakowały silnie eskortowane konwoje i zatopiły wiele alianckich statków. Według jednego zestawienia w tym miesiącu utracono 82 statki na Atlantyku, a zatopiono 12 U-Bootów; U.S. Naval History and Heritage Command podawało, że U-Booty zatopiły alianckie statki o łącznym tonażu 567,000 ton. Różnice w liczbach wynikały z odmiennych metod liczenia strat, ale oba zestawienia wskazywały, że marzec był kulminacyjnym momentem kryzysu konwojowego.

W kwietniu sytuacja nieco się poprawiła, gdy wiele U-Bootów wróciło do baz na naprawy i uzupełnienie zapasów, choć ataki trwały nadal. Pod koniec miesiąca U-515 zatopił siedem statków z konwoju TS 37 u wybrzeży Freetown. Ten epizod pokazał, że zagrożenie nie minęło. Tymczasem poprawiły się możliwości alianckiego lotnictwa dalekiego zasięgu, wzrosła liczebność eskorty i udoskonalono metody zwalczania okrętów podwodnych. Grupy eskortowe skuteczniej polowały na U-Booty, a do służby weszła nowa broń. Zmiany te nie działały w oderwaniu od siebie: łączyły się z rosnącą zdolnością do osłaniania atlantyckich szlaków konwojowych.

Pierwsza bitwa Czarnego maja rozegrała się wokół konwoju ONS 5, który wypłynął z Liverpoolu w kierunku Halifaxu. Od 29 kwietnia do 6 maja U-Booty atakowały konwój na północnym Atlantyku. Źródła różniły się w ocenie strat statków handlowych: jedno podawało, że zatopiono 13, a inne — 12. Zgadzały się natomiast, że eskortowce zatopiły sześć U-Bootów i uszkodziły siedem. ONS 5 pokazał więc, że atak na konwój stawał się coraz bardziej kosztowny, mimo ciężkich strat poniesionych przez statki handlowe.

W dalszej części maja sytuacja sił U-Bootów pogorszyła się jeszcze bardziej. W kolejnych trzech zaatakowanych konwojach utracono siedem alianckich statków, ale zatopiono również siedem U-Bootów. Następnie konwój SC 130 dotarł bez strat, podczas gdy utracono pięć atakujących U-Bootów. Szczyt niemieckiej siły operacyjnej — 240 okrętów, z których 118 znajdowało się w morzu — nie doprowadził do ponownego wzrostu strat alianckiej żeglugi. Samoloty i eskortowce niszczyły U-Booty zarówno w bitwach konwojowych, jak i podczas patroli, między innymi w Zatoce Biskajskiej.

24 maja Karl Dönitz nakazał tymczasowo wstrzymać kampanię i wycofać większość okrętów z działań operacyjnych. Źródła różniły się w ocenie łącznych strat U-Bootów w maju: jedno podawało 43, a inne 40 lub 42. Odnotowano również uszkodzenie 37 U-Bootów. W maju na całym świecie utracono, według danych, 58 alianckich statków, z których 34 zatonęły na Atlantyku. Liczby te obejmowały różne obszary geograficzne, a źródła zastrzegały, że zestawienia zależą od przyjętej metody liczenia. Skutek był jednak jasny: ofensywa U-Bootów poniosła wyjątkowo wysokie straty w skali miesiąca, zatapiając przy tym mniej alianckich statków, a okręty nie odzyskały wcześniejszej przewagi.

Sources

  1. Marcowy kryzys konwojowy, poprawa alianckiej osłony lotniczej i zwalczania okrętów podwodnych oraz różnice w ujęciu statystycznym. — www.history.navy.mil
  2. Majowe straty konwojów i U-Bootów, w tym straty w konwoju SC 130. — en.wikipedia.org
  3. Trasa konwoju ONS 5 na zachód oraz różne dane o jego stratach. — ww2db.com
  4. Alternatywne zestawienia majowych strat U-Bootów. — uboat.net