Anzio

Alianci rozpoczęli operację Shingle 22 stycznia 1944 r., lądując w pobliżu Anzio i Nettuno, na tyłach niemieckiej Linii Gustawa. Desant zaskoczył przeciwnika: wojska brytyjskie i amerykańskie zajęły pierwsze cele i ruszyły w głąb lądu, a operację wspierały alianckie lotnictwo i siły morskie. Amerykański VI Korpus, dowodzony przez Johna P. Lucasa, utrzymywał przyczółek, gdy siły niemieckie zaczęły przemieszczać się ku wybrzeżu. Alianci nie ruszyli od razu na Góry Albańskie ani na Rzym, lecz umocnili swoje pozycje. ([U.S. Army Center of Military History](https://history.army.mil/Portals/143/Images/Publications/Publication%20By%20Title%20Images/C%20Img/campaigns-wwii/pdf/3.pdf); [World War II Database](https://ww2db.com/battle_spec.php?battle_id=313))

Niemieckie posiłki utworzyły pierścień obronny wokół przyczółka. Rozpoczęte 30 stycznia alianckie ataki w kierunku Cisterny i Campoleone nie osiągnęły celów. W lutym Niemcy wyparli Brytyjczyków z Aprilii (zwanej Fabryką) 9 lutego, a 16 lutego rozpoczęli operację Fischfang, uderzając wzdłuż drogi Anziate. Zepchnęli aliantów do ostatniej linii obrony przyczółka, przy wiadukcie, około 11 km od Anzio, zanim alianckie kontrataki 19 lutego odrzuciły ich z powrotem. Nie powiódł się również ostatni niemiecki atak, wymierzony 29 lutego w amerykańską 3. Dywizję w pobliżu Cisterny. 22 lutego Lucasa odwołano, a jego miejsce zajął Lucian Truscott; front przeszedł następnie w fazę długotrwałych walk obronnych. ([National WWII Museum](https://www.nationalww2museum.org/war/articles/last-ride-anzio-german-counterattacks-february-1944); [World War II Database](https://ww2db.com/battle_spec.php?battle_id=313))

Alianci wzmacniali przyczółek, podczas gdy niemiecka artyleria i powtarzające się ataki nieustannie nękały jego pozycje. Wśród posiłków znalazły się amerykańska 34. Dywizja Piechoty, która przybyła w marcu, brytyjska 5. Dywizja, która w marcu zluzowała 56. Dywizję, oraz amerykańska 36. Dywizja Piechoty, która wylądowała 22 maja. Wśród niemieckich związków taktycznych były m.in. 4. Dywizja Strzelców Spadochronowych, 65. Dywizja Piechoty i 3. Dywizja Grenadierów Pancernych. Przyczółek pozostał w rękach aliantów, ale jego wąski obwód i otaczające go wzniesienia sprawiały, że przemieszczanie się i zaopatrywanie wojsk było niebezpieczne. ([Anzio order of battle](https://en.wikipedia.org/wiki/Anzio_order_of_battle); [Battle of Anzio](https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Anzio))

23 maja alianci rozpoczęli wielką ofensywę z przyczółka. Amerykańskie dywizje uderzyły w kierunku Cisterny i przełęczy pod Velletri, podczas gdy brytyjskie 1. i 5. Dywizja prowadziły na lewym skrzydle ataki wiążące. Niemieckie dywizje stawiały opór, ale alianci zdobyli Cisternę 25 maja, przełamali obwód przyczółka, a tego samego ranka saperzy z przyczółka połączyli się z oddziałami II Korpusu nacierającymi z południa. Ofensywa otworzyła drogi w głąb lądu i zakończyła trwające miesiącami odcięcie przyczółka. ([World War II Database](https://ww2db.com/battle_spec.php?battle_id=313); [Anzio Breakout – May 1944 Battle Map](https://www.battlearchives.com/products/anzio-breakout-battle-map))

Natarcie kontynuowano w kierunku Rzymu. Wojska alianckie napotkały niemiecki opór w rejonie przełęczy pod Velletri i Linii Cezara, podczas gdy niemieckie jednostki wycofywały się na północ. 25 maja Mark Clark rozkazał VI Korpusowi skierować główne uderzenie na północny zachód, w stronę Rzymu, pozostawiając mniejsze siły do dalszego natarcia na Valmontone. Wojska alianckie wkroczyły do Rzymu 4 czerwca; Britannica podaje 5 czerwca jako datę końca bitwy. Alianci przełamali się z przyczółka pod Anzio i zdobyli główny cel, choć siły niemieckie wycofały się na północ i kontynuowały kampanię. ([World War II Database](https://ww2db.com/battle_spec.php?battle_id=313); [Britannica](https://www.britannica.com/event/Battle-of-Anzio))