De Japanse terugtocht uit Ioribaiwa

In de derde week van september 1942 waren de Japanse troepen van generaal Tomitarō Horii over het Owen Stanleygebergte in Nieuw-Guinea naar het zuiden opgerukt en hadden ze de Australiërs dag na dag teruggedrongen. De Australiërs gaven hun stelling bij Efogi op en trokken zich langs de Kokoda Trail terug naar Imita Ridge. De gevechten vonden nu nog maar zo’n vijftig kilometer van Port Moresby plaats.

Daarna kwam de opmars tot stilstand. Bij Ioribaiwa werden de Japanners tegengehouden, terwijl de geallieerden boven de stelling een plaatselijk luchtoverwicht wisten te behalen — genoeg om het momentum te breken. Amerikaanse versterkingen bereikten Port Moresby en voegden zich bij de Australiërs. Voor het eerst in weken konden de verdedigers een eigen offensief voorbereiden, in plaats van opnieuw terug te trekken.

Het garnizoen bij Milne Bay, aan de oostpunt van Nieuw-Guinea, had eerder die maand al een afzonderlijke Japanse landingsmacht gedwongen te evacueren en daarmee een andere toegangsroute naar Port Moresby afgesloten. Horii’s troepen op de Kokoda Trail vormden nu de enige Japanse grondbedreiging voor de stad, en ze kwamen van alles tekort behalve vastberadenheid.

Op 25 september trokken Horii’s troepen zich terug uit Ioribaiwa, terrein dat ze pas na weken strijd hadden veroverd. Het bevel kwam uit Tokio, boven op een probleem waar zijn mannen al mee kampten sinds ze de kust hadden verlaten: alle munitie en rantsoenen voor de opmars naar Port Moresby waren over één enkel bergpad aangevoerd, gedragen door mensen, en de bevoorradingslijn kon het tempo van de opmars niet bijhouden. Het Keizerlijk Hoofdkwartier had bovendien besloten dat de Amerikanen die op 7 augustus op Guadalcanal aan land waren gegaan, dringendere behoefte hadden aan manschappen en scheepsruimte dan de opmars naar Port Moresby.

Horii’s terugtocht voerde zijn troepen over dezelfde bergruggen en door dezelfde dorpen waar ze zich dagen eerder doorheen hadden gevochten, nu in de richting van Buna en Gona aan de noordkust. Wat de verste Japanse opmars over land naar Port Moresby was geweest, werd binnen enkele dagen het begin van een Australische achtervolging, terug langs de Kokoda Trail. De gevechten in Nieuw-Guinea waren niet voorbij. Ze verplaatsten zich naar de kust, waar Buna en Gona vóór het einde van het jaar het doelwit zouden worden van een langere en kostbaardere campagne.

Voor de Australiërs, die wekenlang terrein hadden prijsgegeven in het Owen Stanleygebergte, was 25 september de dag waarop de campagne van richting veranderde — ook al wist op Imita Ridge nog niemand dat.