Aanval op Tarente

Na de Italiaanse oorlogsdeelname in juni 1940 hield de Regia Marina haar voornaamste slagvloot in de versterkte marinehaven van Tarente. Volgens de strategie van de vloot-in-wezen vormden zes Italiaanse slagschepen, begeleid door kruisers en torpedobootjagers, een voortdurende bedreiging voor de Britse konvooiroutes tussen Gibraltar, Malta en Alexandrië. Om deze dreiging van oppervlakteschepen uit te schakelen zonder een kostbare vlootstrijd tegen kustverdedigingswerken te riskeren, blies admiraal Sir Andrew Cunningham vooroorlogse plannen voor een luchtaanval met torpedo's op de rede nieuw leven in.

De aanval, met de codenaam Operatie Judgement, maakte deel uit van de complexe vloot- en konvooibewegingen in de Middellandse Zee tijdens Operatie MB8. Door mechanische defecten aan het oudere vliegdekschip HMS Eagle moest dit schip worden teruggetrokken. Het pas in dienst gestelde vliegdekschip HMS Illustrious voerde de aanval daarom alleen uit, met vijf vliegtuigen van Eagle aan boord. Luchtverkenningen door RAF Martin Maryland-vliegtuigen vanaf Malta brachten de Italiaanse oorlogsschepen in kaart en ontdekten de lijnen met sperballonnen die de haven beschermden. Op de avond van 11 november namen Illustrious en de begeleidende kruisers en torpedobootjagers positie in de Ionische Zee in, ongeveer 170 zeemijl ten zuidoosten van Tarente.

De aanval verliep in twee golven. Om 20:35 steeg de eerste golf van twaalf Fairey Swordfish-tweedekkers, onder leiding van Lieutenant Commander Kenneth Williamson, op in een bewolkte hemel. Zes toestellen waren bewapend met torpedo's met Duplex-magnetische ontstekers, die zo waren afgesteld dat ze diep genoeg liepen om onder de anti-torpedonetten van de haven door te gaan; de overige toestellen droegen bommen en lichtfakkels. Na 22:30 verschenen ze boven de Golf van Tarente. Vliegtuigen met lichtfakkels tekenden de schepen af tegen het water. Ondanks het zware luchtafweervuur van 101 kustkanonnen en de batterijen van oorlogsschepen drongen de torpedobommenwerpers door tot de rede van Mar Grande. Ze troffen het slagschip Conte di Cavour eenmaal en het pas voltooide slagschip Littorio tweemaal. Het vliegtuig van Williamson werd in de haven neergeschoten en de tweekoppige bemanning gevangengenomen.

Een uur later viel de tweede golf van negen Swordfish aan. Eén toestel keerde met problemen aan de brandstoftank terug, zodat de aanvalsmacht uit acht vliegtuigen bestond. De torpedobommenwerpers vonden hun weg aan de hand van brandende brandstofdepots en eerdere branden en zetten hun aanval voort door het hevige luchtafweervuur. Ze troffen Littorio voor de derde keer met een torpedo en raakten ook Caio Duilio met een torpedo. De zware kruiser Trento en installaties aan de wal liepen lichte bomschade op. Eén Swordfish uit de tweede golf werd neergeschoten; beide bemanningsleden kwamen om.

Bij het aanbreken van de dag was de uitkomst van de aanval duidelijk. Conte di Cavour was naar de bodem gezakt, met het dek onder water, en keerde nooit meer terug in actieve dienst. Littorio en Caio Duilio liepen catastrofale overstromingsschade op en moesten aan de grond worden gezet om zinken te voorkomen; beide waren vele maanden buiten gevecht. Het Italiaanse marinecommando bracht de overgebleven hoofdschepen onmiddellijk over naar Napels en gaf daarmee de controle over het centrale deel van de Middellandse Zee aan de Royal Navy uit handen.