Slag om Stalingrad

Eind augustus 1942 bereikte Legergroep B na het begin van het Duitse zomeroffensief de Wolga ten noorden van Stalingrad. Op 23 augustus rukte het XIV Pantserkorps op tot de westelijke oever van de rivier, terwijl Luftflotte 4 massale luchtaanvallen uitvoerde die grote delen van de stad in puin legden. Het 62e Leger onder luitenant-generaal Vasili Tsjoejkov en het 64e Leger onder generaal-majoor Michail Sjoemilov werden teruggedrongen naar het stadscentrum. Op grond van Stalins Bevel nr. 227 betwistten de verdedigers elke straat, fabriek en spoorwegemplacement. Over de Wolga kregen zij per veerpont en kleine vaartuigen versterking en voorraden aangevoerd, voortdurend onder Duits artillerie- en luchtvuur.

In september en oktober zette generaal Friedrich Paulus de divisies van het Duitse 6e Leger en het 4e Pantserleger van Hermann Hoth in bij uitputtende aanvallen op belangrijke posities, waaronder de Mamajev Koergan, het centraal station, de graanelevator en het noordelijke industriegebied met de fabrieken Tractor, Barrikady en Rode Oktober. De gevechten ontaardden in uitputtende gevechten op korte afstand. Medio november hadden de Duitse troepen ongeveer 90 procent van de verwoeste stad in handen en hadden zij het 62e Leger samengedrongen in enkele smalle, geïsoleerde bruggenhoofden langs de rivier. De Duitse concentratie in de stad had hun flanken echter overbelast. Die werden op de open steppen verdedigd door onderbemande en slecht uitgeruste Roemeense, Italiaanse en Hongaarse legers.

Op 19 november 1942 lanceerde het Rode Leger Operatie Oeranoes, een strategisch tegenoffensief dat was ontworpen door Georgi Zjoekov, Aleksandr Vasilevski en Nikolaj Voronov. Het Zuidwestelijk Front van Nikolaj Vatoetin en het Donfront van Konstantin Rokossovski braken ten noordwesten van Stalingrad door het Roemeense 3e Leger. De volgende dag brak het Stalingradfront van Andrej Jerjomenko ten zuiden van de stad door het Roemeense 4e Leger. De twee pantsercolonnes trokken snel over de bevroren steppe en ontmoetten elkaar op 23 november bij Sovetski, net ten oosten van Kalatsj aan de Don. Daarmee sneden zij de Duitse terugtochtsroute af en sloten ongeveer 250,000 tot 300,000 soldaten van de Asmogendheden in de omsingeling op.

Hitler weigerde Paulus toestemming te geven om onmiddellijk naar het westen uit te breken. Hij beval het 6e Leger zijn posities te behouden, terwijl de Luftwaffe probeerde de omsingelde troepenmacht vanuit de lucht te bevoorraden. De luchtbrug leverde slechts een fractie van de benodigde dagelijkse tonnage. Medio december lanceerde veldmaarschalk Erich von Manstein met het 4e Pantserleger Operatie Wintergewitter om de omsingeling vanuit het zuidwesten te ontzetten, maar Sovjetweerstand langs de rivieren Aksaj en Mysjkova bracht de opmars tot staan. Na het mislukken van de ontzettingspoging en de uitbreiding van de Sovjetoffensieven begon het Donfront op 10 januari 1943 met Operatie Ring. De legers van Rokossovski drongen de omsingeling stelselmatig vanuit het westen samen. Paulus, die Hitler op 30 januari tot veldmaarschalk had bevorderd, capituleerde de volgende dag met het zuidelijke deel van de omsingeling. Het noordelijke deel, onder generaal Karl Strecker, gaf zich op 2 februari 1943 over.