Slag om Stalingrad

Eind augustus 1942 bereikte Legergroep B na het begin van het Duitse zomeroffensief de Wolga, ten noorden van Stalingrad. Op 23 augustus rukte het XIV Pantserkorps op tot de westelijke oever van de rivier, terwijl Luftflotte 4 massale luchtbombardementen uitvoerde die grote delen van de stad in puin legden. Het 62e Leger onder luitenant-generaal Vasili Tsjoejkov en het 64e Leger onder generaal-majoor Michail Sjoemilov werden teruggedrongen naar het stadscentrum. Op grond van Stalins Bevel nr. 227 betwistten de verdedigers iedere straat, fabriek en spoorwegemplacement. Over de Wolga werden zij per veerpont en met kleine vaartuigen bevoorraad, ondanks de voortdurende Duitse artillerie- en luchtaanvallen.

In september en oktober zette generaal Friedrich Paulus de divisies van het Duitse 6e Leger en het 4e Pantserleger van Hermann Hoth in voor uitputtende aanvallen op belangrijke posities, waaronder de Mamajev Koergan, het centraal station, de graanelevator en het noordelijke industriegebied met de fabrieken Tractor, Barrikady en Rode Oktober. De gevechten ontaardden in uitputtende gevechten op korte afstand. Halverwege november hadden Duitse troepen ongeveer 90 procent van de verwoeste stad in handen en hadden zij het 62e Leger samengedrongen in enkele smalle, geïsoleerde bruggenhoofden langs de rivieroever. De Duitse concentratie in de stad had de flanken echter uitgerekt. Die werden op de open steppe verdedigd door onderbemande en slecht uitgeruste Roemeense, Italiaanse en Hongaarse legers.

Op 19 november 1942 begon het Rode Leger met Operatie Uranus, een strategisch tegenoffensief dat was voorbereid door Georgi Zjoekov, Aleksandr Vasilevski en Nikolaj Voronov. Het Zuidwestelijk Front van Nikolaj Vatoetin en het Donfront van Konstantin Rokossovski braken ten noordwesten van Stalingrad door het Roemeense 3e Leger. De volgende dag brak het Stalingradfront van Andrej Jerjomenko ten zuiden van de stad door het Roemeense 4e Leger. De twee pantsercolonnes trokken snel over de bevroren steppe en ontmoetten elkaar op 23 november bij Kalatsj aan de Don. Daarmee sneden zij de Duitse terugweg af en sloten zij ongeveer 250,000 tot 300,000 soldaten van de Asmogendheden in de omsingeling op.

Hitler weigerde Paulus toestemming te geven om onmiddellijk naar het westen uit te breken. Hij beval het 6e Leger zijn posities te behouden, terwijl de Luftwaffe de omsingelde troepenmacht vanuit de lucht probeerde te bevoorraden. De luchtbrug bracht slechts een fractie van de benodigde dagelijkse hoeveelheid aan voorraden aan. Halverwege december begon veldmaarschalk Erich von Manstein met het 4e Pantserleger Operatie Wintergewitter, een poging om de omsingeling vanuit het zuidwesten te ontzetten. Sovjettegenstand langs de rivieren Aksaj en Mysjkova bracht de opmars echter tot staan. Na het mislukken van de ontzettingspoging en de uitbreiding van de Sovjetoffensieven begon het Donfront op 10 januari 1943 met Operatie Ring. De legers van Rokossovski drongen de omsingeling systematisch vanuit het westen samen. Paulus, die Hitler op 30 januari tot veldmaarschalk had bevorderd, gaf zich de volgende dag over in het zuidelijke deel van de omsingeling. Het noordelijke deel, onder generaal Karl Strecker, capituleerde op 2 februari 1943.