Zwarte Mei: de U-bootoorlog keert

Zwarte Mei vormde het slot van de Atlantische crisis die in maart en april 1943 was opgebouwd. In maart vielen U-boten zwaar verdedigde konvooien aan en brachten zij de geallieerde scheepvaart grote verliezen toe. Volgens één overzicht gingen die maand 82 Atlantische schepen verloren en werden 12 U-boten tot zinken gebracht; het U.S. Naval History and Heritage Command meldde dat U-boten 567,000 ton aan geallieerde scheepvaart tot zinken hadden gebracht. De uiteenlopende totalen weerspiegelden verschillen in de manier waarop bronnen de verliezen telden, maar beide schetsen maart als het hoogtepunt van de konvooicrisis.

In april nam de druk enigszins af toen veel U-boten naar hun bases terugkeerden voor herstel en bevoorrading, hoewel de aanvallen doorgingen. Aan het einde van de maand bracht U-515 voor Freetown zeven schepen van konvooi TS 37 tot zinken. Dat voorval liet zien dat het gevaar nog niet geweken was. Intussen waren het geallieerde luchtbereik, het aantal escorteschepen en de methoden voor de onderzeebootbestrijding verbeterd. Escortegroepen waren effectiever geworden in het opsporen van onderzeeboten en nieuwe wapens waren in dienst genomen. Deze veranderingen stonden niet op zichzelf, maar gingen samen met een groeiend vermogen om de Atlantische konvooiroutes te beschermen.

De openingsslag van Zwarte Mei draaide om konvooi ONS 5, dat uit Liverpool naar Halifax was vertrokken. Tussen 29 april en 6 mei vielen U-boten het konvooi aan in de noordelijke Atlantische Oceaan. De bronnen verschilden van mening over de verliezen aan koopvaardijschepen: één meldde dat 13 schepen tot zinken waren gebracht, een andere sprak van 12. Wel waren ze het erover eens dat de escortes zes U-boten tot zinken brachten en er zeven beschadigden. ONS 5 liet dus zien dat een aanval op een konvooi steeds meer kostte, ook al leden de koopvaardijschepen zware verliezen.

In de rest van mei verslechterde de positie van de U-bootdienst verder. De volgende drie aangevallen konvooien verloren zeven geallieerde schepen, terwijl zeven U-boten tot zinken werden gebracht. Konvooi SC 130 kwam vervolgens zonder verlies van schepen door, terwijl vijf aanvallende U-boten verloren gingen. De piek in de Duitse operationele sterkte — 240 boten, waarvan er 118 op zee waren — leidde niet tot een herstel van de geallieerde scheepsverliezen. Vliegtuigen en oppervlakteschepen brachten U-boten tot zinken tijdens konvooigevechten en patrouilles, ook in de Golf van Biskaje.

Op 24 mei beval Karl Dönitz de campagne tijdelijk te staken en trok hij de meeste boten terug uit de operationele dienst. De bronnen verschilden over het totale aantal U-bootverliezen in mei: één noemde 43, andere bronnen 40 of 42. Ook meldden de bronnen dat 37 U-boten beschadigd waren. Volgens de opgegeven cijfers gingen in mei wereldwijd 58 geallieerde schepen verloren, waarvan 34 op de Atlantische Oceaan. Die cijfers hanteerden verschillende geografische reikwijdten; de bronnen waarschuwden bovendien dat de totalen afhankelijk waren van de telmethode. Het onmiddellijke resultaat was duidelijk: het U-bootoffensief leed in één maand uitzonderlijk zware verliezen, terwijl het minder geallieerde schepen tot zinken bracht, en de boten herwonnen hun eerdere overwicht niet.